MUŞ’UN MEŞHUR YEMEKLERİ

MUŞ’UN MEŞHUR YEMEKLERİ

Muş Mutfak Kültürü

Dağlarla çevrili düz bir plato üzerine kurulu olan Muş, Doğu Anadolu bölgesinin güzide bir şehridir. Doğu Anadolu bölgesinde hâkim olan karasal iklimin etkisi altında olan Muş’ta kışları oldukça uzun ve soğuk geçer. Bu durum şehrin yemek kültürünü de etkilemektedir. Geçimini hayvancılık ve tarımla sağlayan Muş halkı, yazın toplayıp kuruttuğu sebzelerle kışı geçirir. Ayrıca peynir, çökelek, hayvansal yağlar, kavurma gibi yiyecekler de yazın hazırlanarak kışın ağır şartlarında tüketilir.

Oldukça zengin bir mutfağa sahip olan ülkemizin her ilinin olduğu gibi Muş’un da kendine özgü lezzetleri vardır. Hayvancılığın gelişmiş olmasından dolayı et yemeklerinin ayrı bir yeri vardır. Et yemeklerine bol baharatlar eşlik eder ve gelen ziyaretçileri lezzet yolculuğuna davet eder. Et yemeklerinin yanı sıra Muş dağlarında yetişen otlarda Muş mutfağında önemli bir yer tutar. Muş köftesinden dolmasına, keşkekten çortiye kadar Muşun yöresel yemeklerindendir.                                                                                                                                                                                            ÇORTİ: Muş’un sevilen lezzetlerinden biri olan Çorti, lahana ve baharatla yapılan bir çeşit turşudur.

Turşu olarak adlandırılmasına rağmen sirke kullanılmadan yapılır. Lahanalar üzerine baharat serpilerek bir küpün içine doldurulur ve turşu gibi ekşimesi beklenir. Muş’ta yazın yapılıp kışın tüketilen lezzetlerden biri olan Çorti, Muş’ta yetişen lahanalarla yapılırsa lezzeti de bir başka olur. Çorti şehirde, köftelik, içmelik ve tandırda olmak üzere üç farklı şekilde pişiriliyor. En çok tercih edileni ise bulgurlu köftelerin soğan, reyhan ve lahana ile kaynatılması ile yapılan hali. Tam bir probiyotik kaynağı olan çorti, lezzetini baharatlardan alan oldukça lezzetli, doyurucu ve hafif bir yemek.                                                                                                                                                                                                     MUŞ BÖREĞİ: Et yemekleri ile ünlü bir şehir olan Muş mutfağında oldukça lezzetli hamur işleri de bulunmakta.Muş böreği de bunlardan biri. Her ne kadar hamur işi olsa da Muş’a özgü bu yemeğin içinde yine et var. Muş kahvaltılarından akşam yemeklerine her öğünde sevilerek tüketilen Muş böreği elde incecik açılan hamurun içerisine kıyma konulmasıyla hazırlanıyor. Her yörenin kendine has bir böreği olduğu gibi Muş’un da Muş böreği var.  Muş böreği tadacağınız en lezzetli böreklerden bir tanesidir. Bol soğanlı, kıymalı ve baharatlı harçla hazırlanan böreğin üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilerek fırına verilir. Piştikten sonra çıtır çıtır ağızda dağılan bir lezzet çıkar ortaya. Muş böreğini şehir merkezindeki hemen her börekçide bulabilmeniz mümkündür.

MUŞ KÖFTESİ: Muş’un yöresel yemekleri arasında ilk sıralarda yer alan Muş köftesi, Muş evlerinde neredeyse haftada bir defa pişirilen enfes bir lezzet.

Tadına doyum olmayan Muş köftesini diğer içli köftelerden ayıran en büyük özellik içi gibi hamurunun da etli olması ve kızartarak değil haşlanarak tüketilmesi. İyice yoğrulan bulgurlu ve etli hamur incecik açılarak içine nefis baharatlı harç konulur. Suda haşlandıktan sonra ilk sıcağı çıkınca üzerine tereyağlı salçalı sos ve isteğe göre sarımsaklı yoğurt eklenerek servis edilir. Yapılışı zahmetli ama lezzeti efsane olan Muş köftesi, Muş’a yolunuz düşerse mutlaka tatmanız gereken lezzetlerden biridir.

DOMATES LAHANA DOLMASI: Eskilerden günümüze kadar gelen ve Muş yöresel yemeklerinin arasında yerini koruyan bir lezzet olan domatesli lahana dolması, lahana dolmasının en güzel halidir.  Muş halkı tarafından sıklıkla tüketilen domatesli lahana dolması, özellikle kış aylarında akşam yemeği sofralarını süsler. Hem lezzetiyle hem de görüntüsüyle iştah açan yemek, Muş’un parmak ısırtan lezzetlerinden biridir. Dolma denilince insanın aklına öncelikle pirinç gelir ancak bu dolma bu algıyı yıkmaktadır. Bulgurla ve kıyma ile yapılan dolma bulgurla yapılan dolmaların daha lezzetli olduğunu ispatlar özellikte. Kıyma ve bulgurdan oluşan harç lahana yapraklarının içine konularak sarılır. Tencereye domatesle birlikte konularak pişirilir. Servis sırasında da üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilir ve ortaya damakları şenlendiren bir lezzet çıkar. Dolmanın asıl tadını ise içindeki domates suyu verir. 

KEŞKEK: Geleneksel Türk mutfağının en eski yemeklerinden biri olan keşkek, Sivas, Manisa, Edirne, Sinop, Samsun, Tokat ve Muş gibi birçok ilin yöresel yemekleri arasında yerini alır.

Muş mutfağında da önemli bir yere sahip olan keşkek, uzun yıllardan beri düğünlerin, bayram sofralarının, kalabalık akşam yemeklerinin vazgeçilmez yemeği olmuştur. Buğday ve etin iyice harmanlanana kadar pişirilmesiyle hazırlanan Muş usulü keşkeğin içerisinde diğer yörelerde yapılan keşkekten farklı olarak haşlanmış nohut da bulunuyor. Piştikten sonra üzerine gezdirilen tereyağı ile lezzeti iki katına çıkıyor. Yapımı zahmetli ve uzun süren ama lezzetiyle fark yaratan Muş usulü keşkeği mutlaka denemelisiniz.

GÜLLÜK: Özellikle Doğu Anadolu bölgesinde yetişen güllük, yabani pırasa, dağ pırasası ve çiriş otu olarak da adlandırılan bir bitkidir. Geleneksel Muş mutfağında da yerini alan Güllük tam bir şifa deposudur. Nisan ve Mayıs aylarında pazarlarda, marketlerde, manavlarda yerini alan çiriş otunun, ister kavurması, ister böreği, ister yemeği yapılır. Hatta bu otun faydalarını bilenler yapraklarını kaynatıp çayını bile yapar. İçerisine çeşitli malzemeler konularak akşam yemeği olarak tüketilen, kavrulduktan sonra üzerine yumurta kırılarak kahvaltıda tüketilebilen çiriş otu, içerdiği C vitamini ile hastalıklardan korur, idrar yolu enfeksiyonlarına iyi gelir, sivilce ve egzama gibi cilt sorunlarını düzeltir, saç dökülmelerini azaltır, annelerin sütünü arttırır. Vücudun neredeyse her bölgesi için faydalı olan bu bitkiyi Muş’ta birçok yerde bulabilirsiniz.